TORcast

Waar we vorige TORcast de Americana-muziek, de smeltkroes van country, folk, blues en jazz behandelden, hebben we deze TORcast de focus gericht op de jazzrock en fusion. Je zou kunnen zeggen: het tegenovergestelde: waar Americana sterk is georenteerd op traditie, richt jazzrock en fusion zich juist op vernieuwing en nieuwe – elektronische- instrumenten en zoekt de vebinding met rockmuziek.

Playlist

Blood, Sweat & Tears: Spinning Wheel;

Miles Davis: Miles Runs The Voodoo Down;

Mahavishnu Orchestra, John McLaughin, Carlos Santana: A Love Supreme;

Weather Report: Birdland;

Chick Corea & Return To Forever: Spain;

Herbie Hancock: Watermelon Man;

Jeff Beck: Come Dancing;

Hiromi, Anthony Jackson, Simon Phillips: Alive.



Jazz-rock en Fusion: de elektrische revolutie binnen de jazz

Voor veel jazzliefhebbers vormen jazz-rock en fusion een fascinerend hoofdstuk in de geschiedenis van de moderne jazz. Deze stromingen brachten de improvisatievrijheid van jazz samen met de energie, ritmiek en technologie van rockmuziek. Het resultaat was een muzikale explosie die vanaf het einde van de jaren zestig nieuwe generaties luisteraars aantrok en nog altijd invloed heeft op hedendaagse jazz, funk en zelfs progressieve rock.

De ontstaansgeschiedenis

Aan het einde van de jaren zestig bevond de jazz zich op een kruispunt. Rockmuziek werd steeds populairder en trok een jong publiek, terwijl veel jazzmuzikanten op zoek waren naar nieuwe artistieke mogelijkheden. De introductie van elektrische instrumenten, zoals de Fender Rhodes-piano, elektrische bas en synthesizers, bood nieuwe klankwerelden.

De trompettist Miles Davis speelde een sleutelrol in deze ontwikkeling. Met albums als In a Silent Way (1969) en vooral Bitches Brew (1970) verbrak hij de traditionele grenzen tussen jazz en rock. Zijn muziek werd elektrisch, ritmisch complex en sterk gebaseerd op grooves en collectieve improvisatie.

Veel musici uit Davis’ bands richtten vervolgens hun eigen groepen op. Zo ontstonden onder meer:

Weather Report (Joe Zawinul en Wayne Shorter)

Mahavishnu Orchestra (John McLaughlin)

Return to Forever (Chick Corea)

The Headhunters (Herbie Hancock)

Deze groepen zouden de fusionmuziek in de jaren zeventig verder vormgeven.

Kenmerken van jazz-rock

Jazz-rock ontstond uit een relatief directe combinatie van jazz en rock.

Belangrijke kenmerken zijn:

Sterke rockritmes en backbeats.

Elektrische gitaren met vervorming of effecten.

Elektrische keyboards zoals de Fender Rhodes.

Lange improvisaties.

Complexere harmonie dan in traditionele rock.

Een krachtige, soms bijna agressieve energie.

Jazz-rock klinkt vaak ruiger en directer dan latere fusion. De invloed van psychedelische rock en progressieve rock is duidelijk hoorbaar.

Kenmerken van fusion

Fusion is een bredere en veelzijdigere stijl. Naast rockinvloeden zijn vaak ook elementen uit funk, wereldmuziek, soul en elektronische muziek aanwezig.

Typische kenmerken:

Virtuoos instrumentaal spel.

Complexe maatsoorten en ritmische structuren.

Sterk uitgewerkte arrangementen.

Combinatie van improvisatie en compositie.

Gebruik van synthesizers en moderne studio-effecten.

Invloeden uit uiteenlopende muziekculturen.

Fusion kent daardoor een grote diversiteit. Sommige groepen klinken zeer funky, terwijl andere juist symfonisch, wereldmuzikaal of bijna futuristisch aandoen.

Waarom deze stijlen belangrijk zijn

Jazz-rock en fusion hebben de jazz geholpen zich aan te passen aan een veranderend muzikaal landschap. Ze maakten de muziek toegankelijk voor rockliefhebbers zonder de improvisatorische rijkdom van jazz op te geven. Veel hedendaagse artiesten bouwen voort op deze traditie. Bands als Snarky Puppy, The Yellowjackets en verschillende moderne jazzgitaristen en toetsenisten ontlenen nog steeds veel aan de fusionpioniers van de jaren zeventig.

Smooth Jazz: toegankelijkheid en sfeer

Smooth jazz ontstond eind jaren zeventig en begin jaren tachtig en putte deels uit fusion, maar koos een andere richting. De nadruk ligt op:

Sterke melodieën

Rustige grooves

Eenvoudigere harmonieën

Compacte solo’s

Ontspannen sfeer

Smooth jazz wordt vaak gebruikt als achtergrondmuziek, terwijl fusion meestal bedoeld is om aandachtig naar te luisteren.

Een wat andere invulling van TORcast: een uurtje muziek die het best is samen te vatten als “Americana” (mijn andere muzikale liefde, naast jazz en klassiek).

Americana: de moderne erfgenaam van de Amerikaanse rootsmuziek, waarin de verhalende kracht van folk, de emotie van blues, de traditie van country en af en toe de muzikale kleuren van jazz samenkomen.

Playlist:

Keb’Mo’: One Day Away;

Keb’Mo’, Soweto Gospel Choir: Hand It Over;

Kenny Wayne Shepherd: Deja Voodoo;

Joe Bonamassa, Chaka Khan, Eric Clapton: The Thrill Is Gone;

Eric Bibb: This One Don’t;

Buddy Guy, Tracy Chapman): Ain’t No Sunshine;

John Scofield, John Mayer: I Don’t Need No Doctor;

Elles Bailey: Best Believe;

Philip Kroonenberg: Song For John Lagrand;

Ad Vanderveen: If Words Were Notes;

Hans Theessink: St. James Infirmary.

Americana is geen strikt afgebakend muziekgenre, maar eerder een verzamelnaam voor verschillende vormen van Amerikaanse rootsmuziek. De stijl bouwt voort op tradities uit folk, blues, country en gospel, en neemt soms ook elementen uit jazz over. Wat deze muzieksoorten verbindt, is hun nadruk op authenticiteit, verhalen en emotionele expressie.

Van de blues erft Americana de oprechte gevoelsuitdrukking en thema’s als liefde, verlies, hoop en het gewone leven. De muziek klinkt vaak warm, doorleefd en menselijk. Uit de folk komen vooral de verhalende liedteksten en het gebruik van akoestische instrumenten zoals gitaar, banjo, mandoline en viool. Hierdoor staat niet zozeer technische perfectie centraal, maar het vertellen van een verhaal.

De relatie met jazz is minder direct, maar zeker aanwezig. Sommige Americana-artiesten verwerken jazzinvloeden in hun harmonieën, ritmiek of muzikale vrijheid. Daardoor krijgt de muziek soms meer kleur en diepgang zonder haar rootskarakter te verliezen.

Americana kan daarom worden gezien als een muzikale brug tussen de emotionele kracht van blues, de vertelkunst van folk en de muzikale verfijning van jazz. Het resultaat is een toegankelijke, authentieke stijl die sterk geworteld is in de Amerikaanse muziektraditie, maar tegelijk ruimte biedt voor persoonlijke interpretatie en moderne invloeden.

Na een paar weken ‘letterlijk’ radiostilte, zijn we weer terug met wekelijkse podcast van Jazzpodium de Tor in Enschede. In deze editie lekkere, zomerse muziek en een beetje voorpret voor het komende TOR-seizoen. Veel luisterplezier…

Yellowjackets: Motet;

John Legend, Richard Bona: Please Don’t Stop;

Jetse de Jong: All The Fruit;

Jetse de Jong and his Buckjumpers: City Won’t Do;

Darmon Meader: Spain (I Can Recall)

Tok Tok Tok: Walk On The Wild Side;

Floriaan Wempe, Fay Claassen, Rob van Bavel, Willie Jones III, Steve Zwanink: Angel Roy;

Julian Lage, John Medeski, Jorge Roeder, Kenny Wollesen: Talking Drum;

Pat Metheny: Don’t Look Down.

Van swingende klassiekers tot intieme ballads en verfijnde instrumentals: deze TORcast ademt sfeer, klasse en rust, al zeg ik ’t zelf….

Spielvereinigung Sued, Sjaella vocal group: Snooze Until You Loose;

Spielvereinigung Sued, Sjaella vocal group: Falling In Place;

Kenichi Tsunoda bigband: Take Five;

Arne Domnerus, Bengt Hallberg, Lars Erstrand, Egil Johansen en Georg Riedel: Limehouse Blues;

Christian McBride: Night Train;

Hank Jones, Oliver Nelson: Jazztime USA;

Toots Thielemans: Manha De Carnaval;

Claude Bolling, Jean-Pierre Rampal: Sentimentale, Pt.2;

Renee Olstead: Taking A Change On Love;

Ella Fitzgerald, Louis Armstrong: Can’t We Be Friends?;

Diana Krall: Temptation;

Coleman Hawkins, Ben Webster: Blues For Yolande.

Sonny Rollins: Just Once;

Marcus Miller, Miles Davis: Claire / Lost in Madrid;

Michel Legrand, Miles Davis: Django;

Dubbelaar:

The King’s Singers: Bewitched, Bothered and Bewildered;

Jeff Goldblum & the Mildred Snitzer Orchestra, Charly Puth: Bewitched, Bothered and Bewildered;

Harry Allen, Mike Karn: Quater Past Blue;

Joshua Redman: The Folks Who Live On The Hill;

Harry Connick Jr.: One Fine Thing;

Thelonious Monk: Nutty;

Sonny Rollins, Thelonious Monk: The Way You Look Tonight;

Johnny Hodges, Duke Ellington: Stompy Jones;

Ben Webster, Oscar Peterson: The Touch Of Your Lips.