TORcast

Estrella Acosta en haar band Esquina 25 vieren de release van hun nieuwe album ‘Caminos’ in het voorjaar van 2026 met een concerttournee, waarmee ze op vrijdag 3 april De Tor in Enschede aandoen. Ze hebben hun horizon verbreed en een breed scala aan Latijns-Amerikaanse muziek laten horen, niet alleen uit Cuba, maar uit heel Zuid-Amerika en het Caribisch gebied. Aanleiding voor TORcast-host Willem Habers om eens in de wereld van Latijns Amerikaanse muziek te duiken.

Playlist:

Buena Vista Social Club: Chan Chan;

Estrela Acosta & Esquina 25: Baila e Son Con Mi Mulata;

Estrella Acosta: Mi Tierra Es Asi;

Dizzy Gillespie: Manteeca;

Tito Puente: Oye Como Va;

Dubbelaar:

Mongo Santamaria: Afro Blue;

John Coltrane quartet: Afro Blue;

Antonio Carlos Jobim: Wave;

Elis Regina, Antonio Carlos Jobim: Aguas de Março;

Josee Koning, Has Vromans, Nelson Maria, Daniel Pezzotti: Desafinado;

Izaline Calister: Mi Pais;

Estrella Acosta: Que Viva Chango;

Astor Piazzolla: Libertango.

Beluister deze TORcast

Latijns‑Amerikaanse muziek heeft een enorme invloed gehad op de ontwikkeling van de jazz, vooral via ritmes, percussie‑technieken, dansvormen en nieuwe harmonieën. Hieronder vind je een chronologisch en thematisch overzicht.

Cuba: de bakermat van Afro‑Cubaanse ritmes

Afro‑Cubaanse basis (19e–20e eeuw)

Ontstaan uit de mix van Afrikaanse ritmiek (Yoruba, Congo, Arará) en Spaanse melodie/harmonie.

Belangrijke vormen: Rumba, Son, Danzón, Mambo, Cha‑cha‑chá.

Cruciaal instrument: clave (2–3 / 3–2 patroon), hét ritmische fundament.

Cuban Jazz & Latin Jazz (jaren 40–50)

Jongeren in Havana en New York vermengen Son, Mambo en jazzharmonie.

Sleutelpersonen: Mario Bauzá, Machito, Dizzy Gillespie, Chano Pozo (o.a. Manteca).

Ontstaan van Afro‑Cuban Jazz: krachtige blazers, complexe polyrhythms, montuno‑piano.

Later (jaren 70–heden)

Salsa ontwikkelt zich (Fania All‑Stars, Willie Colón, Celia Cruz).

Moderne Cubaanse jazz: Chucho Valdés, Irakere, Gonzalo Rubalcaba, Roberto Fonseca.

Brazilië: ritmische rijkdom & zwoele harmonieën

Samba (begin 20e eeuw)

Afro‑Braziliaanse wortels, ontwikkeld in Rio.

Ritmische kenmerken: 2/4 feel, syncopen, grote percussiegroepen.

Bossa Nova (jaren 50–60)

Intiemere, harmonisch verfijnde stijl (invloed van jazz).

Pioniers: João Gilberto, Tom Jobim, Vinicius de Moraes.

Wereldwijde doorbraak met The Girl from Ipanema (Getz/Gilberto).

Harmonieën beïnvloeden jazzpianisten & componisten wereldwijd.

MPB en beyond

MPB (Música Popular Brasileira): Caetano Veloso, Gilberto Gil, Elis Regina.

Moderne Brazilian Jazz: Hermeto Pascoal, Egberto Gismonti, Hamilton de Holanda.

Argentinië: Tango & Nieuw‑Tango

Traditionele Tango (eind 19e–20e eeuw)

Ontstaan in Buenos Aires en Montevideo.

Melancholisch, dramatisch, bandoneón‑gedreven.

Iconische figuur: Carlos Gardel.

Nuevo Tango (jaren 50–90)

Astor Piazzolla mengt tango met jazz en klassieke muziek.

Complexe harmonie en ritmische vrijheid.

Invloedrijk in de moderne jazzwereld; talloze jazzarrangementen van Piazzolla’s werk.

Andere regio’s & stijlen

Mexicaanse invloeden

Bolero, Ranchera, Son Jarocho (bv. La Bamba).

Minder directe jazzkruising, maar bolero’s worden vaak in jazzsetting gespeeld.

Caribisch gebied (Puerto Rico, Dominicaanse Republiek)

Plena, Bomba, Merengue, Bachata.

Sterk aanwezig in moderne salsa en Latin jazz (bijv. Tito Puente, Eddie Palmieri).

De invloed op jazz: een korte lijn door de tijd

Jaren 30–40 – Eerste invloeden

Duke Ellington en Jelly Roll Morton integreren Latijnse ritmes.

Jaren 40–50 – Afro‑Cuban Jazz boom

Gillespie & Pozo fuseerden bebop met Cubaanse percussie.

Jaren 60 – Bossa Nova in de jazz

Stan Getz populariseert Bossa Nova.

Pianisten als Bill Evans en Herbie Hancock nemen Braziliaanse harmonieën over.

Jaren 70–90 – Salsa & Latin Fusion

Latin jazz‑orchestra’s (Puente, Palmieri).

Jazz musicians integreren samba, baião, MPB en folkloristische ritmes.

2000–heden – Cross‑genre & global jazz

Mix van Afro‑Cuban, Brazilian, elektronische muziek, hiphop en jazz.

Voorbeelden: Arturo O’Farrill, Miguel Zenón, Hiromi met Latin‑influences, Snarky Puppy (sterke Braziliaanse invloed).

Samenvatting in één oogopslag

Stijl
Land
Kernkenmerken
Jazzinvloed

Son / Rumba / Mambo
Cuba
Clave ritme, percussie, montuno
Basis Afro‑Cuban jazz

Samba
Brazilië
Energieke percussie, 2/4 feel
Jazzdrums & ritmiek

Bossa Nova
Brazilië
Zachte groove, rijke harmonie
Grote invloed op jazzstandards

Tango
Argentinië
Dramatische melodieën
Avant‑garde/fusion via Piazzolla

Salsa
Cariben
Mambo + son + jazz
Big band Latin jazz

Een TORcast waarin Dizzy Gillespie de nodige aandacht krijgt, als voorbereiding op het concert van komende vrijdag in Jazzpodium de Tor. Maar niet louter Dizzy en zijn muziek; ook veel andere fraaie jazz. Gewoon omdat ’t kan en zo lekker is..

Playlist:

Dizzy Gillespie quintet: Swing Low Sweet Cadillac;

Dizzy Gillespie quintet: Ooh-Shoo-Bee-Doo-Be;

Dizzy Gillespie & Manteca: Night in Tunisia;

Lincoln Center Jazz Orchestra, Illinois Jacquet: Cottontail;

Earl Grant: Sermonette;

Naomi & Her Handsome Devils: I Can’t Give You Anything;

Sidney Bechet: Blues My Naughty Sweetie Gives To Me;

Preservation Hall Jazz Band: Choko Mo Feel No Hey;

Roy Eldrige: Jump Through The Window;

Hank Jones, Oliver Nelson: Jazztime, USA;

Toots Thielemans: Bluesette;

Gerry Mulligan Sextet: Prelude In E Minor.

Playlist

Johnny & Jones: Mijnheer Dinges Weet Niet Wat Swing Is;

Lou Bandy & The Ramblers: Louise zit niet op je nagels te bijten;

Marcel Thielemans & The Ramblers: Wie is Loesje?;

Ruud Ouwehand, Sebastian Altekamp: La Waltz 2,3;

Ruud Ouwehand, Jan Wessels: Aan de Amsterdamse Grachten;

Marijn Ouwehand, Jan Wessels, Berend v.d. Berg, John Engels, Ruud Ouwehand: Wat Voor Weer Zou Het Zijn In Den Haag?;

Dorus, Cor Steijn: Twee Motten;

Jan Wessels, Ruud Ouwehand: Twee Motten;

Jaap Valkhof: Diep In Mijn Hart;

Jan Wessels, Ruud Ouwehand: Diep In Mijn Hart;

Janne Schra en de Vogels: Diep In Mijn Hart;

Frans Halsema: Kees;

Jan Wessels, Ruud Ouwehand: Kees;

Marijn Ouwehand, John Hondorp, Ruud Ouwehand: Thuis in Enschede;

Peter Nieuwerf: Een Heel Klein Liedje.

Vrijdag 13 maart presenteren Maarten Hogenhuis (sax), Phil Donkin (bas) en Mark Schilders (drums) hun nieuwe album COLE. in Jazzpodium de Tor. Een album waarin ze teruggrijpen op de muziek van een van de belangrijkste componisten/songschrijvers van de vorige eeuw: Cole Porter. Aanleiding voor Willem Habers om in deze TORcast een dik uur lang te duiken in de rijke muzikale erfenis van Cole Porter onder de titel “Cole’s Cool”.

Playlist:

Maarten Hogenhuis trio: Begin the Beguine;

Frank Sinatra: Night and Day

Dubbelaar:

Ella Fitzgerald: I Get A Kick Out Of You;

Patricia Barber: I Get A Kick Out Of You;

Clifford Brown, Max Roach Quintet feat. Sonny Rollins: What is This Thing Called Love?;

Sarah Vaughan: Ev’ry Time We Say Goodbye;

Chet Baker: You’d Be So Nice To Come Home To;

Dubbelaar:

Cannonball Adderly: Love For Sale;

Eartha Kitt: Love For Sale;

Mel Torme: It’s De-Lovely;

Miles Davis Quintet: All Of You;

Maarten Hogenhuis trio: It’s Allright With Me.

Cole Porter

Cole Porter (1891–1964) behoort tot de meest verfijnde en invloedrijke componisten uit het American Songbook. Zijn oeuvre—rijk aan melodische elegantie, harmonische verfijning en een ongeëvenaarde lyrische spitsvondigheid—heeft een blijvende stempel gedrukt op zowel de populaire muziek als de jazz. Waar veel tijdgenoten zich specialiseerden in óf tekst óf muziek, beheerste Porter beide disciplines op uitzonderlijk niveau. Zijn liederen zijn niet alleen cultureel iconisch, maar vormen ook een onuitputtelijke bron voor jazzmusici die op zoek zijn naar harmonische rijkdom en melodische flexibiliteit.

Porters bijdrage aan de populaire muziek

Een unieke combinatie van verfijning en toegankelijkheid

Porters liederen waren tegelijk elegant en catchy. Hij schreef voor Broadway en Hollywood, maar zijn muziek overstijgt het theater: de songs zijn op zichzelf kleine kunstwerken. Zijn melodieën zijn vloeiend en herkenbaar, maar nooit simplistisch. Daardoor bleven ze decennialang populair bij zowel het grote publiek als professionele zangers.

 Teksten die grenzen verlegden

Porter was een meester van dubbelzinnigheid, ironie en subtiele erotiek. Hij speelde met taal op een manier die in de populaire muziek van zijn tijd ongekend was. Zijn teksten bevatten culturele verwijzingen, woordspelingen en ritmische verrassingen die de standaard voor songwriting blijvend verhoogden.

Een kosmopolitische stijl

Porters muziek ademt wereldsheid: Europese invloeden, Latijns-Amerikaanse ritmes, jazzharmonieën en Broadway-theatraliteit vloeien samen. Die mengvorm maakte hem tot een van de eerste echt internationale popcomponisten.

Porters invloed op de jazz

Harmonische rijkdom als speelveld voor improvisatie

Jazzmusici omarmen Porters werk omdat zijn harmonieën uitdagend en inventief zijn. Songs als “Night and Day” of “What Is This Thing Called Love?” bevatten modulaties, chromatiek en akkoordprogressies die uitnodigen tot improvisatie. Veel van zijn composities zijn uitgegroeid tot jazzstandards.

Flexibele melodieën

Porters melodieën zijn sterk genoeg om herkenbaar te blijven, maar open genoeg om te variëren. Dat maakt ze ideaal voor jazzinterpretaties: van swing tot bebop, van cool jazz tot moderne vocale jazz.

Een brug tussen Broadway en jazzclubs

Porter hielp de kloof te overbruggen tussen de populaire muziek van het theater en de improvisatiecultuur van de jazz. Zijn liederen werden door zowel crooners als instrumentalisten omarmd, wat bijdroeg aan de canonisering van het Great American Songbook als fundament van de jazztraditie.

Cole Porter was een componist die de grenzen van populaire muziek verlegde en tegelijkertijd een fundament legde voor de jazztraditie. Zijn liederen zijn melodisch sterk, harmonisch uitdagend en tekstueel briljant. Daardoor blijven ze aantrekkelijk voor zowel luisteraars als uitvoerders, en vormen ze een essentieel onderdeel van het muzikale erfgoed van de 20e eeuw. Zijn invloed is nog altijd hoorbaar in hedendaagse pop, musicaltheater en jazz—een bewijs van de tijdloze kracht van zijn werk.

Een uurtje onvervalste en oorspronkelijke degelijke jazz, met extra aandacht voor Martini Grey, de band ‘oet Grunn’ die aanstaande vrijdag aantreedt in Jazzpodium de Tor in Enschede.

Playlist:

Scott Hamilton: Besame Mucho;

Houston Person & Friends: Willow Weep For Me;

Dubbelaar:

Billie Holiday: Moonlight in Vermont;

Martini Grey, Francien van Tuinen: Maanlicht in Aartswoud;

Martini Grey: Saint Martini;

Martini Grey: Cinco Anos a Los Ángeles;

Casey Abrams: Why Don’t You Do Right?;

Oscar Peterson trio: Stormy Weather;

Ray Charles, Milt Jackson: How Long Blues.