หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"เราทำกรรมฐาน ไม่ใช่ไปให้ความใส่ใจ สนใจกับตัวอารมณ์กรรมฐาน หรือตัววิหารธรรม อันนั้นเป็นแค่เหยื่อล่อ ที่จะทำให้เราอ่านจิตตัวเองออก อย่างเราหายใจออก หายใจเข้า คนส่วนใหญ่บอกให้ทำอานาปานสติ จิตจะไหลลงไปแช่อยู่ที่ลมหายใจ แล้วมันเกิดอะไรขึ้น ลมก็ค่อยๆ ระงับ กลายเป็นแสง จิตก็ไหลเข้าไปในแสง คราวนี้นิมิตอะไรสารพัดมันหลอกแล้ว เราใช้อารมณ์กรรมฐานเป็นเหยื่อล่อ เพื่อจะรู้ทันจิต เป็นเครื่องสังเกตจิต จับหลักตัวนี้ให้แม่น แล้วจะภาวนาง่าย เราไม่ได้รู้อารมณ์กรรมฐานเพื่อให้จิตสงบ ไม่ได้รู้อารมณ์กรรมฐานเพื่อให้จิตสุข ไม่ได้รู้อารมณ์กรรมฐานเพื่อให้จิตดี เรารู้อารมณ์กรรมฐานเพื่อจะรู้ทันจิต" หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 26 กันยายน 2569

"ต้องอดทน ฝึกแล้วฝึกอีก อดทนไว้ ถึงจะไปรอด แล้วก็ให้เราทำกรรมฐานสักอย่างหนึ่ง อะไรก็ได้ แล้วคอยรู้ทันจิตใจตัวเอง ฝึกเรื่อยๆ พอจิตตั้งมั่นแล้ว เดินปัญญาเรื่องเล็กนิดเดียวเลย จิตตั้งมั่นอยู่ สติระลึกรู้ร่างกาย เห็นเลยรูปไม่ใช่เรา ระลึกรู้สุขทุกข์ ความจำได้หมายรู้ ความปรุงดีปรุงชั่วก็เห็นไม่ใช่เรา รู้เรื่อยๆ ต่อไปก็เห็นจิตก็ไม่ใช่เรา ตัวเราไม่มี ถ้าตัวเราไม่มี เรียกเราได้ดวงตาเห็นธรรมแล้ว ได้โสดาบันแล้ว ต่อไปก็ฝึกอย่างเดิม ฝึกเรื่อยๆ ปัญญาแก่กล้ามากขึ้นๆ มันจะรู้เลย ร่างกายคือตัวทุกข์ เราเห็นว่าไม่ใช่ตัวเราแต่คือตัวทุกข์ จิตก็คือตัวทุกข์ พอเรารู้ว่ากายนี้คือตัวทุกข์ จิตนี้คือตัวทุกข์ ขันธ์ 5 คือตัวทุกข์ จิตจะหมดความยึดถือ เมื่อจิตไม่ยึดถือในขันธ์ 5 จิตก็บริสุทธิ์หลุดพ้น เข้าถึงฝั่งของการปฏิบัติ" หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 25 กันยายน 2569

"อย่าคิดนำ รู้สึกกายไป ดูสิร่างกายนี้สุขหรือทุกข์ เที่ยงหรือไม่เที่ยง บังคับได้หรือไม่ได้ ดูของจริง ไม่คิดเอา ดูจากของจริง จิตใจเราเที่ยงหรือไม่เที่ยง จิตใจเราถูกความทุกข์บีบคั้นไหม มีภาระไหมทุกครั้งที่เสวยอารมณ์เสพอารมณ์ จิตใจเราเป็นของบังคับได้ไหม ดูจากของจริง ไม่ต้องคิดเอา ไม่ต้องไปคิดเอาว่าร่างกายนี้จิตใจนี้ไม่ใช่ของดีของวิเศษ อย่าไปยึดถือ คิดอย่างนี้ปล่อยวางไม่ได้ ต้องเห็นความจริงถึงจะปล่อยวางได้ เวลาเรียนธรรมะ อย่าไปคิดเยอะ ไม่ต้องถามเยอะ รู้สึกเอา รู้สึกกายเยอะๆ รู้สึกจิตใจเยอะๆ ถ้ารู้สึกได้เยอะๆ ต่อไปเราก็เห็นความจริงของกายของใจ แล้วเราจะเข้าใจธรรมะ ใจเราพ้นทุกข์ได้ คนจีนจะชอบถาม อยากได้ความรู้ก็ถาม ถามครูบาอาจารย์ พอได้คำตอบก็เอาไปคิดต่อ พอคิดอีกก็สงสัยอีกเรื่องหนึ่งแล้วก็มาถามอีก มันเป็นวงจรที่ไม่จบสิ้น แต่ถ้ามีสติแล้วอ่านกายอ่านใจของตัวเองซื่อๆ อ่านไปเรื่อยๆ มันมีจุดจบ เมื่อจิตรู้ความจริงแล้วไม่ต้องถามใคร ไม่ต้องถามใครเลย มันเห็นความจริงด้วยตัวเอง วิญญูชนรู้ด้วยตนเอง คนที่มีสติปัญญาแล้วลงมือปฏิบัติถูกต้อง จะได้คำตอบด้วยตัวเองและพ้นทุกข์ด้วยตัวเอง" หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 21 กันยายน 2569

"การปฏิบัติจริงๆ ถ้าจับหลักได้ไม่มีอะไรมาก หลักมันไม่ถูก ถ้าสำนวนเขาบอก ติดกระดุมเม็ดแรกไม่ถูก มันก็คลาดเคลื่อนไปหมด จุดตั้งต้นที่เราต้องฝึกคือสติ ทีนี้ส่วนใหญ่คนเข้าวัด พวกหนึ่งทำสมาธิไม่ได้สนใจเรื่องสติ บางที่ก็มุ่งไปที่วิปัสสนาเลยทั้งๆ ที่ยังไม่มีสติ นี่ปัญหาของการปฏิบัติ ถ้าเริ่มต้นผิดปลายทางมันก็ไปไม่ค่อยจะถูกหรอก เว้นแต่มีบุญบารมีเก่ามากจริงๆ ค่อยๆ ไปปรับไปแก้ก็ถูกขึ้นมาได้ กลัดกระดุมเม็ดแรกให้ถูก หัดรู้สภาวะให้ได้ รู้รูปธรรมหรือนามธรรมก็ได้ที่เราถนัด รู้ ไม่ใช่ลืม ไม่ใช่นั่งเพ่ง ตัวนี้ล่ะ ถ้าผิดตัวนี้ผิดทั้งสายเลย ถ้าถูกตัวนี้โอกาสที่จะถูกตลอดสายเกิดขึ้นได้ คำว่ารู้ พูดง่ายเข้าใจยาก สิ่งที่ไม่รู้ตรงข้ามกับรู้ อันแรกหลงลืม อันที่สองเพ่งจ้อง หลวงพ่อจะสอนให้รู้จักสภาวะ 2 อัน สภาวะหลงกับสภาวะเพ่งจ้อง เผลอกับเพ่ง เพื่ออะไร เพื่อเราจะได้รู้จักคำว่ารู้ เมื่อรู้ได้แล้วถ้าพอสติระลึกรู้กายอย่างถูกต้อง สัมมาสมาธิจะเกิด สติระลึกรู้นามธรรมอย่างถูกต้อง สัมมาสมาธิก็เกิด สัมมาสมาธิเมื่อทำให้มากเจริญให้มาก ก็ทำให้สัมมาญาณะเจริญขึ้น คือการเจริญวิปัสสนาจะก้าวหน้า" หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 20 กันยายน 2569

"เราภาวนาเพื่อให้เห็นทุกข์ เพื่อให้เห็นความจริง สัจจะความจริงของร่างกายจิตใจเรา เรียนรู้ลงไปทั้งรูปธรรมทั้งนามธรรม ในความเป็นจริงแล้วคือก้อนทุกข์ มีเหตุก็เกิด หมดเหตุก็ดับ บังคับไม่ได้ ตัวมันนั่นล่ะเป็นตัวทุกข์ ถ้าเห็นอย่างนี้เราจะละสมุทัยได้เด็ดขาด ไม่มีความอยากเกิดขึ้น เมื่อไม่มีความอยากเกิดขึ้นก็ไม่มีความจงใจ ไม่มีการกระทำกรรม ตัวเจตนานั่นล่ะตัวกรรม ตัวกรรมนั่นล่ะตัวภพ ใจมันจะดิ้น ตัวภพ หมดความไม่รู้ หมดอวิชชา ก็หมดตัณหา หมดภพ หมดทุกข์ ใจจะคลายออกสลัดออกในชั่วขณะจิตเดียว ภาวนาแทบเป็นแทบตาย ในขณะที่อริยมรรคเกิดเกิดชั่วขณะจิตเท่านั้นล่ะ" หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 13 กันยายน 2569