Đài Hà Nội | Đọc truyện đêm khuya

Đêm trước ngày 23 tháng Chạp, trong không khí đông Huế nặng nề, Nguyễn Sinh Côn nằm bên người mẹ đang kiệt sức với nỗi lo âu khắc khoải. Trong cơn mơ chập chờn, Côn thấy mẹ đang dệt lụa rồi bỗng chốc bị tấm lụa đào cuốn bay đi mất, để lại cậu bơ vơ gọi mẹ trong tuyệt vọng. Giấc mơ như một điềm báo đau thương cho bi kịch lớn nhất sắp ập đến với tuổi thơ của Người.

Trong không khí vui rộn của nhóm học trò quanh bức tranh khắc gỗ núi Thái Sơn, Côn cùng các bạn đã thống nhất khắc chữ "Hiếu" làm linh hồn cho tác phẩm. Qua cuộc trao đổi, chữ "Hiếu" được giảng giải sâu sắc theo tinh thần Nho học, gắn liền với tình yêu đất mẹ và Tổ quốc. Sự kiện này không chỉ cho thấy sự khéo léo mà còn minh chứng cho tâm hồn thấm nhuần đạo lý và giàu suy tư của cậu bé Côn.

Trong chuyến vào Đại nội Huế, trước sự lộng lẫy của cung điện vàng son, Nguyễn Sinh Côn vẫn giữ thái độ điềm đạm, không chút choáng ngợp. Thay vì mải mê cảnh đẹp, cậu trăn trở một câu hỏi lớn: Vua sống xa hoa thế này liệu có thấu nỗi khổ đói rét của dân chúng lầm than? Sự đối lập này cho thấy ý thức xã hội và lòng trắc ẩn sâu sắc đã hình thành rất sớm trong tâm hồn Người.

Khi bà Cử Sắc suy yếu, Nguyễn Sinh Côn tự giác quán xuyến việc nhà, từ nhóm bếp đến chăm sóc vườn thuốc nam với sự cẩn trọng học từ cha. Mảnh vườn nhỏ vừa nuôi sống gia đình, vừa rèn cho Côn lối sống thanh đạm, tự lực. Chính sự tần tảo và trải nghiệm lao động này đã hình thành nên khả năng quan sát cùng tư duy độc lập của Người từ thuở thiếu thời.

Hành trình Nguyễn Sinh Côn trở về kinh thành đầy ắp kỷ niệm về lối sống giản dị của cha. Côn nhớ rõ việc cụ Sắc nhất quyết từ chối đi cáng dù được dân làng trọng vọng rước đón. Qua đó, hình ảnh người cha hiện lên với sự tự trọng, coi thường hư danh và luôn muốn rèn luyện cho các con tính tự lập, không ỉ lại vào người khác.