Đài Hà Nội | Đọc truyện đêm khuya

Cơn sốt đất và gỗ sưa đã biến làng quê thành "thương trường" đầy rẫy sự trục lợi. Trong khi gia đình anh Muối bị bủa vây bởi những kẻ đầu cơ, thì một bộ phận chính quyền và người dân cũng đánh mất bản chất để chạy theo đồng tiền. Hệ lụy đau xót nhất là đất sản xuất mất dần, còn thế hệ trẻ thì lún sâu vào lối sống hưởng thụ, đua đòi và quay lưng với những giá trị lao động chân chính.

Qua các yếu tố huyền ảo như "hồn cổng", "hồn giếng", "hồn cây", tác giả cá biệt hóa nỗi đau của làng quê đang bị bức tử. Những linh hồn này hiện về như lời cảnh báo và trách móc trước sự vô tâm, thực dụng của con người. Hảo đứng giữa hai làn nước: vừa thấu suốt sự xuống cấp của cộng đồng khi đánh đổi ký ức lấy vật chất, vừa cay đắng bất lực trước dòng xoáy đô thị hóa không thể đảo ngược.

Dịch bệnh khiến hội xuân đình trệ, làm dâng trào nỗi cô đơn và dòng hồi ức của Hảo về mối tình dang dở với Huê bên hàng xoan cũ. Trong sự tĩnh lặng ấy, anh đau xót nhận ra làng quê đang bị tàn phá kép: bởi dịch bệnh hữu hình và bởi "virus" thực dụng, sốt đất đang làm xói mòn mọi giá trị truyền thống.

Cuộc gặp gỡ giữa gia đình Hảo và ông Giao nhằm hàn gắn cho Tỏ - Ước kết thúc bằng những thỏa thuận trên giấy tờ: không bạo hành, đăng ký kết hôn lại và ra mắt họ hàng. Tuy nhiên, sự nhún nhường của ông Giao không khỏa lấp được thái độ sắc sượt, thiếu thành khẩn của Tỏ. Cuộc hòa giải hiện lên đầy bất an, báo hiệu những cam kết này chỉ là hình thức và khó có thể mang lại hạnh phúc thực sự.

Làng Đại Điền bị xáo trộn bởi cơn sốt "giàu sang ảo" và thói đua đòi vật chất hợm hĩnh. Hình ảnh cây cổ thụ và bầy chim trở thành điểm tựa bình yên duy nhất, đối lập hoàn toàn với thực tại đạo đức xuống cấp. Qua nỗi trăn trở của Hảo, tác phẩm phê phán lối sống thực dụng đang tàn phá cốt cách và những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương.